ÜZÜMDE NELER OLUYOR

Geçmişi bilirsek, geleceği okuyabiliriz. 

Soru: Biz bu noktaya nereden geldik? 

Cevap: 80 cent seviyesinden geldik

Soru: Üzüm fiyatı nasıl yükseldi?

Cevap: Özellikle Avrupa ve Rusya pazarı Türk üzümüne alışkındı. Bizde çeşitli nedenlerden dolayı peş peşe rekolte düşük çıktı. Arz – talep dengesi üretici lehine gelişti. Çiftçi temsilcileri kampanyalar düzenledi. Üretici piyasaya kontrollü üzüm arzı yapınca fiyatlar şiştikçe şişti. Geçen 4-5 yıllık periyot içinde üzümün fiyatı 3 doların bile üzerine çıktı. 

***

    Ürettiğimiz üzümün neredeyse tamamını ihraç ediyoruz. Kuru üzümlerimiz yurtdışında kek, ekmek vb. ürünlerin içine karıştırılıyor. Fiyattaki aşırı pahalılık onlar için maliyet artışı anlamına geliyordu. 
Sultanas markasına alışan tüketici Türk üzümünden kolay vazgeçmedi. Ta ki ithalatçılar daha ucuzunu bulana kadar. 

    Üzümdeki aşırı karlılık beklenen sonuçları doğurdu. 
    1-Yurt içinde bağ ekim alanları gelişti. 

İç piyasadaki aşırı pahalılık yerli üzüm tüccarımızı da olumsuz etkiledi. Müşteri var, üzüm yok. Onlar da diğer ülke pazarlarına açıldılar. Bu arada İran, Çin, Hindistan gibi ülkelerde üretilen üzümün ticaretini yavaş yavaş ele geçiriyoruz. Ama yabancının üzümünü yabancıya satarken eldeki bulguru da kaybediyoruz. 

Ayrıca daha bundan 10 – 15 yıl öncesine kadar Manisa üzümünün merkezi Manisa değil, İzmir’di. Ticaretini yapanlar da Türkler değil, daha çok Yahudiler’di. Zaman içinde işi öğrendik, uluslar arası üzüm ticaretine açıldık. Uzun lafın kısası, bir gün gelecek İran, Çin ve Hindistan’dakiler de üzümün ticaretini kendileri yapmaya başlayacak. Üretmesini nasıl öğrendilerse pazarlamasını da öğrenecekler. 
     Kısa bir not daha aktarayım. 1990’lı yılların sonlarında üzüm fiyatları bir dolar seviyesi ve biraz altında seyrederken dünyanın en büyük çekirdeksiz kuru üzüm üreticisi Amerika idi. Düşük fiyatlara biz dayandık, onlar devlet desteğine rağmen dayanamadı. Bağları bir bir söktürdük onlara. Anamız ağladı ama onların da elinden pabucu kaptık. Son 6-7 yıldır da artık Amerika üreticisi bizim için sorun olmaktan çıktı.  3-4 dolarlık fiyatlar belki de o çetin savaşın meyvesiydi. 
     Bugün gelinen noktada üzüm 2.80 TL. Bu fiyat belki İran ve Çin için süper olabilir ama Türkiye’de maliyetler yüksek. Üreticimizin rekabet edebilmesi imkansız.
     Bu yıldan itibaren belki de yeni bir süreç başlayacak. Yeni süreçte ya pabucu İran, Çin ve Hindistan’a kaptıracağız, ya da bu işin hem üreteni, hem patronu olmaya devam edeceğiz. 

***

    Üzüm asmaları bodur, son derece verimli meyveler. Hasatı kolay, para etti mi iyi  kazandırıyor. Kolay vazgeçilecek bir ürün değil. Ayrıca işi öğrendik. Üretici bilinçli, işletmelerimiz son teknoloji. Avrupalı müşterinin istediği en güzel üzümü biz üretebiliyoruz. Çöpünü bile ayıklayabiliyoruz. Lazer ve fırınlarımız var işletmelerimizde. Bizim ürünümüz ne Çin, ne İran üzümüne benzemiyor. En kalitelisi, en güzeli, en çok beğenileni bizde. O yüzden biraz derlenip toparlanalım ve Türk üzümünü yok olmaktan kurtaralım. 
    Yüksek fiyatlar belki çok hoşumuza gitti ama İran, Çin ve Hindistan’ın hem kaliteli ürün üretimi, hem dış pazarlama yöntemlerini öğrenebilmesi için en az 10 yıla ihtiyaçları var. Buna izin vermeyelim. Neticede hala dış pazar, “Bir kuruş pahalı olsun Türk üzümü olsun.” düşüncesinde.  Ama bu bir kuruş iki olur, üç kuruş olmaz, onu da bilelim.   
    Üzüm konusunda Manisalılar olarak, üreticisiyle, tüccarıyla, işletmecileriyle birlik ve beraberlik içinde olalım. 
    Biraz reklam yapsak, Türk üzümünü anlatsak, yeni pazarlar arayışına girsek, biraz pahalı olmasını normalleştirmeye çalışsak kötü mü olur? 
    Bu yazıyı okuyan herkesi şimdiden duyar gibiyim. Eminim herkes şu soruları yöneltecek. 
    “Elbette iyi olur ama bu işleri kim yapacak? 
    Nerede o babayiğit kişi yada kurum? 
    Manisa’nın ve üzümün sahibi nerede?”